|
KARTA PRAW PACJENTA
podstawowe unormowania prawne
wynikające z ustawy zasadniczej - Konstytucji z dnia 2 kwietnia 1997 r.
(Dz. U. Nr 78, poz. 483)
określone w ustawach:
* z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej (Dz. U. Nr
91, poz. 408 , z 1992 r. Nr 62, poz. 315, z 1994 r. Nr 121, poz. 591, z
19995 r. Nr 138, poz. 682, z 1996 r. Nr 24, poz. 110, z 1997 r. Nr 104,
poz. 661, Nr 121, poz. 769 i Nr 158, poz. 1041 oraz z 1998 r. Nr 106,
poz. 668 i Nr 117, poz. 756),
* z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz .U. Nr
111, poz. 535, z 1997 r. Nr 88, poz. 554 i Nr 113, poz. 731,
* z dnia 26 października 1995 r. o pobieraniu i przeszczepianiu
komórek, tkanek i narządów (Dz. U. Nr 138, poz. 682),
* z dnia 5 lipca 1996 r. o zawodach pielęgniarki i położnej (Dz. U. Nr
91, poz. 410 oraz z 1998 r. Nr 106, poz. 668),
* z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodzie lekarza (Dz. U. Nr 28, poz. 28 i
Nr 88, poz. 554 oraz z 1998 r. Nr 106, poz. 668).
I. Prawa pacjenta wynikające z bezpośredniego stosowania
przepisów Konstytucji
- Każdy ma prawo do ochrony zdrowia - art. 68 ust. 1.
- Każdy obywatel ma prawo do równego dostępu do
świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, na
warunkach i w zakresie określonych w ustawie - art. 68 ust. 2.
II. Prawa pacjenta w zakładzie opieki zdrowotnej, o
których stanowi ustawa o zakładach opieki zdrowotnej z 1991 r.
- Pacjent zgłaszający się do zakładu opieki zdrowotnej
ma prawo do natychmiastowego udzielenia mu świadczeń zdrowotnych ze
względu na zagrożenie życia lub zdrowia, niezależnie od okoliczności -
art. 7.
- Pacjent w zakładzie opieki zdrowotnej ma prawo do:
- świadczeń zdrowotnych odpowiadających wymaganiom
wiedzy medycznej, a w sytuacji ograniczonych możliwości udzielenia
odpowiednich świadczeń - do korzystania z rzetelnej, opartej na
kryteriach medycznych procedury ustalającej kolejność dostępu do
świadczeń - art. 19 ust. 1 pkt 1, art. 20 ust. 1, pkt 1 i art. 26,
- udzielania mu świadczeń zdrowotnych przez osoby
uprawnione do ich udzielania, w pomieszczeniach i przy zastosowaniu
urządzeń odpowiadających określonym wymaganiom fachowym i sanitarnym -
art. 9 ust. 1 i art. 10,
- informacji o swoim stanie zdrowia - art. 19 ust.
1 pkt 2,
- wyrażenia zgody albo odmowy na udzielenie mu
określonych świadczeń zdrowotnych, po uzyskaniu odpowiedniej informacji
- art. 19 ust. 1 pkt 3,
- intymności i poszanowania godności w czasie
udzielania świadczeń zdrowotnych - art. 19 ust. 1 pkt 4,
- udostępniania mu dokumentacji medycznej lub
wskazania innej osoby, której dokumentacja ta może być udostępniana -
art. 18 ust. 3 pkt 1,
- zapewnienia ochrony danych zawartych w
dokumentacji medycznej dotyczącej jego osoby - art. 18 ust. 2,
- dostępu do informacji o prawach pacjenta - art.
19 ust. 6. a ponadto, w zakładzie opieki zdrowotnej przeznaczonym dla
osób wymagających całodobowych lub całodziennych świadczeń zdrowotnych
np. w szpitalu, sanatorium, zakładzie leczniczo-opiekuńczym, pacjent
przyjęty do tego zakładu ma prawo do:
- środków farmaceutycznych i materiałów
medycznych - art. 20 ust. 1 pkt 2 i art. 26,
- pomieszczenia i wyżywienia odpowiedniego do
stanu zdrowia - art. 20 ust. 1 pkt 3 i art. 26,
- opieki duszpasterskiej - art. 19 ust. 3 pkt
3,
- dodatkowej opieki pielęgnacyjnej sprawowanej
przez osobę bliską lub inną osobę wskazaną przez siebie - art. 19 ust.
3 pkt 1,
- kontaktu osobistego , telefonicznego lub
korespondencyjnego z osobami z zewnątrz - art. 19 ust. 3 pkt 2,
- wskazania osoby lub instytucji, którą zakład
opieki zdrowotnej obowiązany jest powiadomić o pogorszeniu się stanu
zdrowia pacjenta powodującego zagrożenie życia albo w razie jego
śmierci - art. 20 ust. 2 i art. 26,
- wyrażenia zgody albo odmowy na umieszczenie go w
tym zakładzie opieki zdrowotnej - art. 21 ust. 1 i art. 26,
- wypisania z zakładu opieki zdrowotnej na własne
żądanie i uzyskania od lekarza informacji o możliwych następstwach
zaprzestania leczenia w tym zakładzie - art. 22 ust. 1 i 3 oraz art.
26,
- udzielenia mu niezbędnej pomocy i przewiezienia
go do innego szpitala, w sytuacji gdy pomimo decyzji uprawnionego
lekarza o potrzebie niezwłocznego przyjęcia do szpitala nie może być do
tego szpitala przyjęty - art. 21.
- Pacjent ma prawo do świadczeń zdrowotnych pogotowia
ratunkowego w razie wypadku, urazu, porodu, nagłego zachorowania lub
nagłego pogorszenia stanu zdrowia powodującego zagrożenie życia - art.
28.
III. Prawa pacjenta określone w ustawie o zawodzie
lekarza z 1996 roku.
Pacjent ma prawo do:
- udzielania mu świadczeń zdrowotnych przez lekarza,
zgodnie ze wskazaniami aktualnej wiedzy medycznej, dostępnymi lekarzowi
metodami i środkami zapobiegania, rozpoznawania leczenia chorób,
zgodnie z zasadami etyki zawodowej oraz z należytą starannością - art.
4,
- uzyskania od lekarza pomocy lekarskiej w każdym
przypadku, gdy zwłoka w jej udzieleniu mogłaby spowodować
niebezpieczeństwo utraty życia, ciężkiego uszkodzenia ciała lub
ciężkiego rozstroju zdrowia, oraz w innych przypadkach nie cierpiących
zwłoki --art. 30,
- uzyskania od lekarza przystępnej informacji o swoim
stanie zdrowia, rozpoznaniu, proponowanych oraz możliwych metodach
diagnostycznych, leczniczych, dających się przewidzieć następstwach ich
zastosowania albo zaniechania, wynikach leczenia oraz rokowaniu - art.
31 ust. 1,
- zażądania od lekarza informacji o swoim stanie
zdrowia i o rokowaniu wówczas, gdy sądzi, że lekarz ogranicza mu
informację z uwagi na jego dobro - art. 31 ust. 4,
- decydowania o osobach, którym lekarz może udzielać
informacji, o których mowa w pkt 3 - art. 31 ust. 2,
- wyrażenia żądania aby lekarz nie udzielał mu
informacji, o których mowa w pkt 3 - art. 31 ust. 3,
- nie wyrażenia zgody na przeprowadzenie przez lekarza
badania lub udzielenia mu innego świadczenia zdrowotnego - art. 32 ust.
1,
- wyrażenia zgody albo odmowy na wykonanie mu zabiegu
operacyjnego albo zastosowania wobec niego metody leczenia lub
diagnostyki stwarzającej podwyższone ryzyko; w celu podjęcia przez
pacjenta decyzji lekarz musi udzielić mu informacji, o której mowa w
pkt 3 - art. 34 ust. 1 i 2,
- uzyskania od lekarza informacji jeżeli w trakcie
wykonywania zabiegu, bądź stosowania określonej metody leczenia lub
diagnostyki, w związku z wystąpieniem okoliczności stanowiących
zagrożenie dla życia lub zdrowia pacjenta, lekarz dokonał zmian w ich
zakresie - art. 35 ust. 2,
- poszanowania przez lekarza jego intymności i godności
osobistej - art. 36 ust. 1,
- wyrażania zgody albo odmowy na uczestniczenie przy
udzielaniu mu świadczeń zdrowotnych osób innych niż personel medyczny
niezbędny ze względu na rodzaj świadczeń - art. 36 ust. 1 i 2,
- wnioskowania do lekarza o zasięgnięcie przez niego
opinii właściwego lekarza specjalisty lub zorganizowania konsylium
lekarskiego - art. 37,
- dostatecznie wcześniejszego uprzedzenia go przez
lekarza o zamiarze odstąpienia od jego leczenia i wskazania mu realnych
możliwości uzyskania określonego świadczenia zdrowotnego u innego
lekarza lub w zakładzie opieki zdrowotnej - art. 38 ust, 2,
- zachowania w tajemnicy informacji związanych z nim a
uzyskanych przez lekarza w związku z wykonywaniem zawodu - art. 40 ust,
1,
- uzyskania od lekarza informacji o niekorzystnych dla
niego skutkach, w przypadku wyrażenia zgody na ujawnienie dotyczących
go informacji, będących w posiadaniu lekarza - art. 40 ust. 2 pkt 4,
- wyrażania zgody lub odmowy na podawanie przez lekarza
do publicznej wiadomości danych umożliwiających identyfikację pacjenta
- art. 40 ust. 4, a ponadto pacjent, który ma być poddany
eksperymentowi medycznemu ma prawo do:
- wyrażenia zgody lub odmowy na udział w
eksperymencie medycznym po uprzednim poinformowaniu go przez lekarza o
celach, sposobach i warunkach przeprowadzenia eksperymentu,
spodziewanych korzyściach leczniczych lub poznawczych, ryzyku oraz o
możliwościach cofnięcia zgody i odstąpienia od udziału w eksperymencie
w każdym jego stadium - art. 24 ust. 1, art. 25 ust. 1 i art. 27 ust.
1,
- poinformowania go przez lekarza o
niebezpieczeństwie dla zdrowia i życia jakie może spowodować
natychmiastowe przerwanie eksperymentu - art. 24 ust. 2,
- cofnięcia zgody na eksperyment medyczny w każdym
stadium eksperymentu - art. 27 ust. 1,
IV. Prawa pacjenta określone w ustawie o zawodzie
pielęgniarki i położnej z 1996 r.
Pacjent ma prawo do:
- udzielania mu świadczeń zdrowotnych przez
pielęgniarkę, położną, posiadającą prawo wykonywania zawodu, zgodnie z
aktualną wiedzą medyczną, dostępnymi jej metodami i środkami, zgodnie z
zasadami etyki zawodowej oraz ze szczególną starannością - art. 18,
- udzielenia mu pomocy przez pielęgniarkę, położną,
zgodnie z posiadanymi przez nią kwalifikacjami, w każdym przypadku
niebezpieczeństwa utraty przez niego życia lub poważnego uszczerbku na
jego zdrowiu - art. 19,
- uzyskania od pielęgniarki, położnej informacji o jego
prawach - art. 20 ust. 1,
- uzyskania od pielęgniarki, położnej informacji o
swoim stanie zdrowia, w zakresie związanym ze sprawowaną przez
pielęgniarkę, położną, opieką pielęgnacyjną - art. 20 ust. 2,
- zachowania w tajemnicy informacji związanych z nim, a
uzyskanych przez pielęgniarkę, położną w związku z wykonywaniem zawodu
- art. 21 ust. 1,
- wyrażania zgody lub odmowy na podawanie przez
pielęgniarkę, położną do publicznej wiadomości danych umożliwiających
identyfikację pacjenta - art. 21 ust. 4.
V. Prawa pacjenta określone w ustawie o ochronie zdrowia
psychicznego z 1994 r.
Pacjent z zaburzeniami psychicznymi,
chory psychicznie lub upośledzony umysłowo ma prawo do:
- bezpłatnych świadczeń zdrowotnych udzielanych mu
przez publiczne zakłady psychiatrycznej opieki zdrowotnej - art. 10
ust. 1,
- bezpłatnych leków i artykułów sanitarnych oraz
pomieszczenia i wyżywienia, jeżeli przebywa w szpitalu psychiatrycznym
będącym publicznym zakładem opieki zdrowotnej - art. 10 ust. 2,
- zapewnienia mu rodzaju metod postępowania leczniczego
właściwych nie tylko z uwagi na cele zdrowotne, ale także ze względu na
interesy oraz inne jego dobro osobiste i dążenie do jego poprawy
zdrowia w sposób najmniej dla pacjenta uciążliwy - art. 12,
- porozumiewania się bez ograniczeń z rodziną i innymi
osobami, w przypadku gdy przebywa w szpitalu psychiatrycznym albo w
domu pomocy społecznej - art. 13,
- wystąpienia o okresowe przebywanie poza szpitalem bez
wypisywania go z zakładu - art. 14,
- uprzedzenia go o zamiarze zastosowania wobec niego
przymusu bezpośredniego; dopuszczenie zastosowania tego środka wobec
pacjenta musi wynikać z ustawy - art. 18,
- uprzedzenia o zamiarze przeprowadzenia badania
psychiatrycznego bez jego zgody oraz podania przyczyn takiej decyzji;
badanie takie może być przeprowadzone, jeżeli zachowanie pacjenta
wskazuje na to, że z powodu zaburzeń psychicznych może zagrażać
bezpośrednio własnemu życiu albo życiu lub zdrowiu innych osób, bądź
nie jest zdolny do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych - art.
21 ust. 1 i 2,
- wyrażenia zgody lub odmowy na przyjęcie do szpitala
psychiatrycznego, z wyłączeniem sytuacji, gdy przepisy ustawy
dopuszczają przyjęcie do szpitala psychiatrycznego bez zgody pacjenta -
art. 22 ust. 1 i art. 23, 24 oraz 29,
- poinformowania i wyjaśnienia mu przez lekarza
przyczyny przyjęcia do szpitala psychiatrycznego w sytuacji, gdy nie
wyraził na to zgody oraz uzyskania informacji o przysługujących mu w
tej sytuacji prawach - art. 23 ust. 3,
- cofnięcia uprzednio wyrażonej zgody na przyjęcie do
szpitala psychiatrycznego - art. 28,
- niezbędnych czynności leczniczych mających na celu
usunięcie przyczyny przyjęcia go do szpitala bez jego zgody i
zapoznania go z planowanym postępowaniem leczniczym - art. 33 ust. 1 i
2,
- wypisania ze szpitala psychiatrycznego, jeżeli
przebywa w nim bez wyrażenia przez siebie zgody, jeżeli ustały
przyczyny jego przyjęcia i pobytu w szpitalu psychiatrycznym bez takiej
zgody - art. 35 ust. 1,
- pozostania w szpitalu w sytuacji, o której mowa w pkt
17, za swoją później wyrażoną zgodą, jeżeli w ocenie lekarza, jego
dalszy pobyt w tym szpitalu jest celowy - art. 35 ust. 2,
- złożenia, w dowolnej formie, wniosku o nakazania
wypisania go ze szpitala psychiatrycznego - art. 36 ust. 1,
- wystąpienia do sądu opiekuńczego o nakazanie
wypisania ze szpitala psychiatrycznego, po uzyskania odmowy wypisania
ze szpitala na wniosek, o którym mowa w pkt 19 - art. 36 ust. 3,
- informacji o terminie i sposobie złożenia wniosku do
sądu opiekuńczego, o którym mowa w pkt 20 - art. 36 ust. 3,
- złożenia wniosku o ustanowienie kuratora, jeżeli
przebywając w szpitalu psychiatrycznym potrzebuje pomocy do prowadzenia
wszystkich swoich spraw, albo spraw określonego rodzaju - art. 44 ust.
1, oraz ma prawo do tego, aby osoby wykonujące czynności wynikające z
ustawy zachowały w tajemnicy wszystko co go dotyczy, a o czym powzięły
wiadomość wykonując czynności wynikające z ustawy- art. 50 ust. 1.
VI. Prawa pacjenta określone w ustawie o pobieraniu i
przeszczepianiu komórek, tkanek i narządów z 1995 r.:
Pacjent ma prawo do:
- wyrażenia i cofnięcia w każdym czasie sprzeciwu na
pobranie po jego śmierci komórek, tkanek i narządów- art. 4 i art. 5
ust. 1-4,
- dobrowolnego wyrażenia przed lekarzem zgody na
pobranie od niego za życia komórek, tkanek lub narządów w celu ich
przeszczepienia określonemu biorcy, jeżeli ma pełną zdolność do
czynności prawnych - art. 9 ust. 1 pkt 7,
- ochrony danych osobowych dotyczących dawcy/biorcy
przeszczepu i objęcia ich tajemnicą - art. 12 ust. 1.
- Pacjent mający być biorcą ma prawo do umieszczenia go
na liście osób oczekujących na przeszczepienie komórek, tkanek i
narządów i być wybrany jako biorca w oparciu o kryteria medyczne - art.
13.
|
|